“Lá thư gửi đồng bào các dinh điền” của đồng chí Mười Nguyên

“Lá thư gửi đồng bào các dinh điền” của đồng chí Mười Nguyên - một trong những cán bộ của tỉnh Đắk Lắk sáng tác năm 1957 dưới dạng thơ để tố cáo tội ác của Mỹ - Diệm trong việc dồn dân các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Trị Thiên, Phú Khánh lên Đắk Lắk lập dinh điền, sống o ép tủi hờn trong ách áp bức của tay sai Mỹ - Diệm. Bài thơ đã nhanh chóng lưu truyền trong đồng bào góp phần thúc đẩy phong trào Đồng Khởi. Đồng chí Ama Kim sưu tầm và đồng chí Mười Nguyên biên soạn lại gửi tặng cho Bảo tàng Đắk Lắk ngày 30/8/1993. Bài thơ được viết tay trên giấy kẻ ca rô ba mặt, khổ 16x20cm. Bảo tàng Đắk Lắk giới thiệu hoàn cảnh và sự ra đời của bài thơ nhằm ôn lại lịch sử hào hùng của dân tộc, góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước của thế hệ trẻ.

 

Năm 1957, chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện chính sách dinh điền, với biện pháp lùa xúc hàng ngàn người dân từ các tỉnh đồng bằng Liên khu V, chủ yếu ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và Phú Yên lên Tây Nguyên.

Nhân dân Tây Nguyên bùng phát phong trào đấu tranh chống chính sách di dân lập dinh điền của chính quyền Ngô Đình Diệm. Phong trào có quy mô lớn nhất diễn ra ở khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai với hơn 40.000 đồng bào ở 143 làng tham gia với các khẩu hiệu đấu tranh “chống cướp đất lập dinh điền”, “không được lấy đất, lấy rừng của đồng bào”, “Quốc gia ủi rẫy rừng, đồng bào J’rai chúng tôi chết đói”. Phong trào đã buộc chính quyền địa phương bồi thường thiệt hại cho một số làng, làm hạn chế và chậm quá trình chiếm đất; buộc chính quyền địa phương phải thay đổi những phần tử ác ôn quản dinh điền để làm xoa dịu tình hình, mâu thuẫn với đồng bào (Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Gia Lai (2009), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Gia Lai (1954 - 2005), Nxb CTQG, Hà Nội).

Từ giữa năm 1960, phong trào Đồng Khởi của nhân dân Tây Nguyên diễn ra mạnh mẽ và kết quả là 3.200 trong tổng số 5.721 thôn, buôn không còn chính quyền tay sai, nhân dân xây dựng chính quyền tự quản, quân đội Sài Gòn buộc phải rút về trú đóng ở một số trung tâm quận lỵ. “Vùng làm chủ của nhân dân mở rộng và nối liền nhau thành từng vùng rộng lớn từ Bắc Kon Tum vào đến giáp Đường 21 (Đắk Lắk)” (Bộ Tư lệnh Quân khu V (1989), Khu 5 - 30 năm chiến tranh giải phóng, Tập 2, Bộ Tư lệnh Quân khu V, Đà Nẵng).

Đấu tranh chính trị ở Tây Nguyên trong kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1954 - 1960 đã để lại những kinh nghiệm quý, trong đó đáng chú ý là kinh nghiệm tập hợp lực lượng trong hoàn cảnh dân cư thưa thớt, trình độ dân trí còn hạn chế. Đây được xem yếu tố quan trọng để Đảng bộ các tỉnh Tây Nguyên tiếp tục chủ trương phát huy vai trò của quần chúng trong các giai đoạn tiếp theo của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sau khi dồn dân vào các dinh điền, do bị địch kìm kẹp và lừa mị nên lúc đầu đồng bào không dám liên hệ với cách mạng thậm chí mỗi khi thấy cán bộ cách mạng thì lại nổi trống mõ lên để báo cho địch theo lệnh của chúng. Vì tin vào lòng dân, hiểu sâu tâm tư của đồng bào nên lúc đó đồng chí Mười Nguyên là Bí thư tỉnh ủy đã viết một truyền đơn dưới dạng thơ ca để gửi cho đồng bào các dinh điền với nhan đề “Lá thư gửi đồng bào các dinh điền”. Lá thư được phổ biến rộng rãi trong quần chúng, nhiều người đã học thuộc lòng, có người đã khóc và cũng hết sức mừng vui vì biết rằng cách mạng vẫn tin tưởng vào mình. Từ đó, một thái độ mới, một phong trào mới được khơi dậy trong quần chúng. Cơ sở cách mạng từng bước phát triển rộng khắp và toàn bộ các khu dinh điền quật khởi đứng lên phá tan các ấp chiến lược, khu dồn dân của địch cùng đồng bào các dân tộc tại chỗ mở ra một vùng giải phòng rộng lớn ở nông thôn. Trong suốt thời gian còn lại của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đồng bào các dinh điền đã đóng góp công lao hết sức to lớn cho cuộc kháng chiến, nhiều xã trở thành căn cứ cách mạng, một số xã được tuyên dương là xã anh hùng.

 “Lá thư gửi đồng bào các dinh điền!

 Đồng bào lao động ta ơi!

Thương nhau xin gởi mấy lời cùng nhau

Đời ta bao nỗi khổ đau

Đời ta dồn dập đói nghèo lầm than

Ai người Bình - Phú - Ngãi - Nam

Nhớ chăng biển bạc, ruộng vàng quê ta

Vì đâu tan cửa nát nhà

Quê hương bát nước mẹ cha ai thờ

Vì đâu bao đứa con thơ

Xanh xao, vàng võ, bơ phờ thảm thương

Bởi Mỹ Diệm những phường gian ác

Chiếu miền Nam tàn sát dân ta

Làm cho máu lệ chan hòa

Thuế xâu, bắn giết, cùm tra nhục hình

Chúng áp bức dân mình xiết kể

Rồi dinh điền quỷ kế bày ra

Gây nên bao cảnh xót xa

Bắt ta bỏ cửa bỏ nhà lên đây

Nào chúng hứa trâu cày ruộng cấy

Không giàu sang cũng bậc bình thường

Than ôi! Đã lỡ bước đường

Lánh vòng kìm kẹp, lại vươn địa đàng

Cơm đã đói còn đi đỡ đạn

Lập khu dồn gây nạn chiến tranh

Bắt phu, bắt lính, xây thành

Lấy mình nó giết dân mình độc thay

Kể sao xiết địa đàng khủng khiếp

Lại còn mưu lừa bịp nhớp nhơ

Rượu chè, đĩ điếm, bạc cờ

Chúng gieo cạm bẫy, phỉnh phờ dân ta

Cho lạc hướng quên nhà quên nước

Thương thay cũng thịt cũng da

Nước sâu gửi xác, rừng già phơi thây

Ngao ngán nỗi địa đàng khủng khiếp

Sống ngày nay mai biết sao đây

Cùng chung một nước non này

Ai cam đói khổ, ai xây lầu vàng

Kìa những kẻ tham tàn bạo ngược

Ôm chân thù dày xéo quê ta

Chúng đương son phấn, lụa là

Còn ta đói khổ nước nhà đưa linh

Hỡi đồng bào! Không cam chịu vậy

Hãy đứng lên giành lấy cuộc đời

Gương xưa tỏa rạng khắp nơi

Ngọn cờ tháng Tám sáng ngời còn đây

Rồi kháng chiến bao ngày gian khổ

Chúng xe tăng ta gậy tầm vông

Cơ đơ chỉ với tay không

Chí quật cường sắt thép cũng tan

Kon Tum - Gò Nổi - Cửa An (1)

Khu Năm rực rỡ sử vàng chiến công

Rồi biển rộng, ruộng đồng ta đó

Núi sông nầy, cây cỏ hát ca

Tự do - Dân chủ, đời ta

Đứng lên! Cứu nước cứu nhà ai ơi!”

(1) Địa danh một số trận thắng vang dội của khu V trong chiến tranh chống Pháp.

Phòng Truyền thông

 

 

 

 

Tin xem nhiều nhất

Đôi nét về văn hóa phi vật thể của người Êđê ở Đắk Lắk trong công cuộc đổi mới

Văn hoá phi vật thể gồm nhiều yếu tố cấu thành. Trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi chỉ đề cập ...

Kỷ niệm 40 năm chiến thắng Buôn Ma Thuột giải phóng tỉnh Đắk Lắk (10/3/1975 – 10/3/2015) Lực lượng vũ trang tỉnh Đắk Lắk tiến quân giải phóng quận Lạc Thiện (Lắk) “Sự kiện nhiều người ít biết đến”

Đại tá Phan Công Thí

Nguyên Chủ nhiệm Chính trị

Bộ chỉ  huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk

Thực hiện quyết ...

Quân và dân Đắk Lắk với cuộc tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám năm 1945

Đầu tháng 8/1945, ở Đắk Lắk, những yếu tố của thời kì tiền khởi nghĩa đã hình thành và bùng lên ...

Hoạt động trình diễn nghề thủ công truyền thống dân tộc tại Bảo tàng Đắk Lắk

Nghề thủ công truyền thống (đan lát, làm gốm, dệt thổ cẩm…) hay việc chế tác nhạc cụ rất phổ biến ...

Lớp tập huấn kỹ năng trình bày và kể chuyện trong khuôn khổ Photovoice tại Đắk Lắk

Từ ngày 17 - 20/3/2014, Viện Nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trường (iSEE) đã phối hợp với Bảo ...

Sưu tầm hiện vật liên quan đến hoạt động tàn phá rừng trái phép

Với diện tích 13.125 km2, Đắk Lắk là một Cao nguyên lớn xen lẫn những núi và thung lũng, kết quả ...

Công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ tài nguyên rừng tại Bảo tàng Đắk Lắk

Trong bối cảnh hiện nay, khi rừng và các tài nguyên rừng của Đắk Lắk ngày càng bị tàn phá nặng nề ...

Danh lam thắng cảnh

Danh lam thắng cảnh

KHÁCH SẠN GẦN BẢO TÀNG

Nhà hàng

Số lượt truy cập

000399850
Hôm nay
Trong tuần
Trong tháng
Tất cả
437
2451
7074
399850