Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 ở Đắk Lắk

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 là một chủ trương chiến lược đúng đắn và sáng tạo của Đảng ta, có ý nghĩa lịch sử to lớn, mở ra cục diện mới trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta. Nhân dịp kỷ niệm 50 năm diễn ra cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Bảo tàng Đắk Lắk ôn lại diễn biến cuộc tổng tiến công nhằm tôn vinh, tri ân những anh hùng đã hy sinh vì độc lập dân tộc đồng thời giáo dục thế hệ trẻ Đắk Lắk truyền thống đấu tranh hào hùng, bất khuất, tự lực tự cường của ông cha, khơi gợi lòng yêu nước và quyết tâm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, hòa bình độc lập cho dân tộc.

Quy tập mộ liệt sỹ Xuân Mậu Thân 1968

 Tháng 5 và tháng 6/1967, Bộ Chính trị họp dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá tình hình mọi mặt và xem xét dự thảo kế hoạch chiến lược Đông Xuân 1967 - 1968, đưa ra chủ trương: trên cơ sở phương châm đánh lâu dài, đẩy mạnh nỗ lực chủ quan đến mức cao nhất để giành thắng lợi quyết định trong một thời gian tương đối ngắn.

Tháng 10/1967, Bộ Chính trị, Quân uỷ Trung ương họp mở rộng và quyết định chuyển hướng tiến công chiến lược vào các đô thị trên toàn miền Nam.

Dâng hương tưởng niệm các liệt sỹ hi sinh trong chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968

Tháng 12/1967, Bộ Chính trị họp phiên đặc biệt, chính thức thông qua Kế hoạch chiến lược năm 1968 và nhiệm vụ của quân và dân ta, chủ trương chuyển cuộc chiến tranh cách mạng của nhân dân ta ở miền Nam sang một thời kỳ mới.

Tháng 1/1968, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 14 (khoá III) sau khi phân tích tình hình đã nhận định: địch thất bại một bước rất cơ bản trong chiến lược “Chiến tranh cục bộ”, đang lúng túng, bị động về chiến lược, chiến thuật, do đó, ta phải tranh thủ thời cơ “chuyển cuộc chiến tranh cách mạng của nhân dân ta ở miền Nam sang một thời kỳ mới - thời kỳ tiến công và nổi dậy, giành thắng lợi quyết định”, tạo ra bước ngoặt lớn của cuộc chiến tranh. Để thực hiện quyết tâm chiến lược đó, nhiệm vụ cấp bách của ta trong thời kỳ mới là động viên, tạo sự nỗ lực cao nhất của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta ở cả hai miền, đưa cuộc chiến tranh cách mạng của ta lên bước phát triển cao nhất bằng phương pháp tổng công kích và tổng khởi nghĩa để giành thắng lợi quyết định.

Đền thờ, nơi nhân dân dựng lên để tưởng nhớ các liệt sỹ và đồng bào đã hi sinh trong cuộc biểu tình Xuân Mậu Thân 1968

Thực hiện quyết tâm chiến lược của Trung ương, của khu ủy V và Mặt trận Tây Nguyên, cuối năm 1967 Tỉnh ủy Đắk Lắk họp bàn kế hoạch khẩn trương chuẩn bị các mặt cho đợt hoạt động, tập trung và chiến trường trọng điểm là thị xã Buôn Ma Thuột.

Về tổ chức chỉ đạo, chỉ huy cuộc tiến công và nổi dậy, ở tỉnh đã thành lập Ban chỉ huy chung do đồng chí Trương Cao Dũng, Tham mưu phó Mặt trận Tây Nguyên làm chỉ huy trưởng, đồng chí Bốn Đạo (Nguyễn Xuân Nguyên), Bí thư Tỉnh ủy làm Chính ủy. Ở thị xã Buôn Ma Thuột tổ chức hai ban chỉ huy ở cánh Nam và cánh Bắc. Ban chỉ huy chung đã xác định nhiệm vụ cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy ở Đắk Lắk.

Một là, tích cực phối hợp với chiến trường tiêu diệt nhiều sinh lực địch trước ngày tổng tiến công và nổi dậy, nhằm thu hút địch ra ngoài thị xã, ghìm chân chúng ở đó, đồng thời đánh phá kho tàng, một số cơ quan đầu não và bọn kìm kẹp, làm tan rã tổ chức ngụy quân, ngụy quyền; tập dượt và phát động quần chúng nổi dậy đấu tranh diệt ác, mở rộng cơ sở chính trị trong và xung quanh thị xã.

Hai là, triệt để chấp hành giờ nổ súng tiến công địch, huy động toàn bộ lực lượng quân sự, chính trị, binh vận tấn công vào trọng điểm thị xã Buôn Ma Thuột nhằm tiêu diệt một số mục tiêu trong hệ thống phòng thủ chủ yếu của địch, trọng điểm là các cơ quan đầu não và bọn kìm kẹp, làm tan rã tổ chức ngụy quân ngụy quyền từ cấp xã đến cấp tỉnh, chiếm công sở, phương tiện thông tin đài phát thanh làm tê liệt hệ thống thông tin của địch. Đánh chiếm thị xã và các ấp chung quanh, hỗ trợ quần chúng cùng lực lượng vũ trang bao vây tiêu diệt bọn ác ôn đầu sỏ, động viên các lực lược vũ trang kiên quyết bám trụ thị xã và phát triển thắng lợi ra toàn tỉnh.

Lúc này trên chiến trường Đắk Lắk địch có 02 trung đoàn bộ binh, 01 trung đoàn thiết giáp cùng với lực lượng Sư bộ 23, khoảng 6.000 quân. Bảo an có 01 chiến đoàn và 08 đại đội, tham báo 09 đại đội, cảnh sát 05 đại đội và dân vệ. Địch có 02 tiểu khu, 11 quận lỵ, chi khu, 22 cứ điểm, quân Mỹ có 450 tên cố vấn và 01 đại đội công binh đang làm đường 14.

Lực lượng của ta có 01 trung đoàn (E33) và 02 tiểu đoàn chủ lực của mặt trận Tây Nguyên mới bổ sung. Bộ đội địa phương tỉnh có tiểu đoàn bộ binh, tiểu đoàn đặc công, 01 đại đội bộ binh, các đội trợ chiến, công binh vận tải và các phân đội thông tin trinh sát, bộ đội huyện mỗi nơi có 01 trung đội. Thị xã Buôn Ma Thuột có 02 trung đội xung kích ở cánh Bắc và cánh Nam. Du kích toàn tỉnh có khoảng 1.200 người.

Trong thị xã Buôn Ma Thuột lúc này cơ sở chính trị của ta khá mạnh, có trên 200 trung kiên, cốt cán, có các đội tự vệ mật đã hoạt động diệt ác, trừ gian trong nội thị. Về chi bộ Đảng, cuối năm 1967 nội thị có 03 chi bộ, 03 đảng viên sống hợp pháp. Lúc chuẩn bị tấn công ta đưa thêm 06 cán bộ, đảng viên và kết nạp thêm 07 đảng viên mới, thành lập thêm 03 chi bộ, lập đội vệ quyết tử, đội phát động quần chúng, đội binh vận và đội giao liên dẫn đường cho bộ đội và đón tiếp các đoàn biểu tình từ ngoài vào. Ta cũng chuẩn bị một số hầm bí mật trong các cơ sở nội tuyến để giấu cán bộ chỉ đạo và thương binh, chuẩn bị 20 tấn gạo ở căn cứ làm bàn đạp vào trong nội thị. Cơ sở nội tuyến trong hàng ngũ địch lúc này cũng khá đông, ta có cơ sở ở Sư bộ 23, ở khu kho Mai Hắc Đế, ở khu thiết giáp, khu pháo binh và một số nơi khác.

Nhìn chung công tác chuẩn bị trong thị xã đã tiến hành tốt, đảm bảo được yếu tố bí mật, bất ngờ cho đến giờ nổ súng. Ở các huyện nông thôn, ta phát động quần chúng tổ chức lực lượng nổi dậy thành từng trung đội, đại đội có cán bộ nòng cốt chỉ đạo, động viên nhân dân chuẩn bị lương thực phục vụ cho đợt hoạt động.

Ngoài ra, ta có tổ chức các hoạt động nghi binh để kéo theo sự chú ý đối phó của địch ra vùng ven như tấn công vào quận lỵ Lạc Thiện ngày 22/11/1968, ở Buôn Hồ lực lượng của ta đánh vào các ấp buôn Trinh, buôn A Nua, ấp Cuôr Đăng và phục kích đánh địch ở đèo Hà Lan trên đường 14. Những hoạt động nghi binh của ta đã kéo sự chú ý đối phó của địch ra vùng ven, tạo điều kiện cho lực lượng của ta áp sát vào thị xã nhưng vẫn đảm bảo được tính bất ngờ.

Cuộc tấn công vào thị xã Buôn Ma Thuột bắt đầu vào lúc 0h45’ ngày 30/1/1968. Ở phía Nam, tiểu đoàn 301, bộ đội địa phương tỉnh tấn công vào Ty ngân khố và phát triển đánh sang Tòa hành chính, đánh chiếm và làm chủ hai mục tiêu này trong 03 ngày Tết. Cũng trong thời gian này một đại đội của tỉnh có cơ sở dẫn đường đã đánh vào nhà lao Buôn Ma Thuột để giải thoát cho các đồng chí, đồng bào đang bị địch giam giữ.

Ở phía Tây Nam, tiểu đoàn 39 tiến công dồn dập vào đài phát thanh Buôn Ma Thuột và trường huấn luyện, tiêu diệt 01 đại đội bảo an, bắt sống 03 tên Mỹ và làm chủ được hai mục tiêu này.

Mũi tiến công quan trọng nhất ở phía Nam là tiểu đoàn 2, Trung đoàn 33 nhận nhiệm vụ đánh chiếm Sư bộ 23 và tiếp nối liên lạc với cánh Bắc trong thị xã, nhưng trên đường tiếp cận mục tiêu gặp địch phải tác chiến kéo dài, người dẫn đường bị thương nên không thể đánh vào Sư bộ 23, không liên lạc được với cánh Bắc.

Ở cánh Bắc đêm 30 tết, lực lượng của ta đã tiến công vào thị xã nhưng không liên lạc được với cánh Nam theo kế hoạch hiệp đồng. Trưa ngày mùng 1, địch đưa xe tăng ra đánh quyết liệt buộc quân ta ở cánh Bắc phải rút lui ra ngoài thị xã. Tối mùng 2 tết lực lượng của ta đánh vào khu pháo binh tiêu diệt được một số địch nhưng không dứt điểm được.

Trước sức tấn công dồn dập, đồng loạt và bất ngờ của ta, các cứ điểm của địch hoảng hốt không kịp phản ứng. Mười phút sau địch mới chống trả quyết liệt bằng máy bay lên thẳng, pháo binh bắn phá ác liệt vào khu thiết giáp. Trong những ngày mùng 1, 2, 3 tết địch dùng bộ binh và máy bay bắn phá ác liệt vào các khu dân cư trong nội thị. Ta phát triển tấn công giành giật với địch từng mục tiêu trong thị xã. Trưa ngày mùng 3 địch dùng máy bay đổ quân các trung đoàn 45 và 53 xuống sân bay Buôn Ma Thuột để phản kích, đánh chiếm lại các mục tiêu đã mất trong thị xã. Sau ngày mùng 4 tết, địch đổ lữ đoàn dù 173 Mỹ ở Pleiku vào để hỗ trợ quân ngụy, lực lượng của ta chuyển sang đánh địch ở vùng ven. Lực lượng vũ trang các huyện cũng đồng loạt tấn công địch ở Buôn Hồ, Phước An, Lắk, Tây Cheo Reo.

Trong lúc tấn công quân sự ở thị xã Buôn Ma Thuột diễn ra quyết liệt thì ở một số đường phố trong nội thị quần chúng đã xuống đường chiếm các trụ sở ở thôn ấp, xé cờ và khẩu hiệu của địch, treo cờ cách mạng và rải truyền đơn, lùng bắt bọn ác ôn, kêu gọi binh lính địch đầu hàng. Tại chùa Khải Đoan, sáng mùng 1 tết gần 7.000 đồng bào đã tập trung trước sân nghe tuyên truyền, giải thích đường lối cách mạng. Tại nhà thờ trung tâm thị xã và KM3, trên 5.000 đồng bào cũng tập trung biểu dương khí thế cách mạng.

Ở nông thôn, quần chúng các huyện Buôn Hồ, bắc Buôn Ma Thuột, huyện Lắk gồm trên 18.000 người, với khí thế khởi nghĩa kéo về thị xã Buôn Ma Thuột. Cánh Bắc có trên 6.000 người phần lớn là đồng bào các dân tộc huyện Tây Cheo Reo, Buôn Hồ kéo ra đường 14 đến buôn Cuôr Đăng thì bị địch chặn lại, chúng xả súng vào đoàn người. Trước tình thế đó, cán bộ lãnh đạo đã quyết định chuyển đồng bào về phía Từ Cung để củng cố lực lượng. Ở cánh Nam có 2.500 người, có cả đồng bào Kinh, Thượng ở huyện Lắk và vùng ven Buôn Ma Thuột kéo về Ea Kao thì bị địch chặn lại.

Cánh đông nhất và đấu tranh quyết liệt nhất là ở phía Đông, với trên 9.000 nguời gồm đồng bào ở các khu dinh điền giải phóng và đồng bào các dân tộc H8 (Krông Pắk), H9 (Krông Bông) - vùng căn cứ kháng chiến của tỉnh theo đường 21 tiến về thị xã, trên đường đi có nhiều đồng bào hai bên đường gia nhập thêm. Đến cách thị xã khoảng 9 km thì bị địch chặn lại đàn áp khốc liệt, địch đã gây thương vong trên 200 người khiến đoàn biểu tình không thể tiến vào thị xã.

Trong đợt tiến công và nổi dậy đợt 1, quân và dân trong tỉnh đã loại khỏi vòng chiến đấu 200 tên địch, bắt sống 85 tên, trong đó có 03 tên Mỹ, đánh quỵ 01 tiểu đoàn và 01 đại đội, bắn cháy 13 xe M113, phá hủy 19 máy bay, 150 xe quân sự, 12 kho xăng dầu, bom đạn, thu nhiều vũ khí đạn dược của địch. Đánh chiếm và làm chủ một số vị trí quan trọng của địch trong thị xã từ 3 đến 5 ngày. Ở nông thôn ta đánh phá ấp chiến lược, phát động quần chúng nổi dậy giành quyền làm chủ trên 5.000 dân.

Tiếp nối đợt 1 ta tiếp tục tấn công đợt 2, từ tháng 3 đến tháng 4/1968 đánh vào sân bay Buôn Ma Thuột, sân bay Hòa Bình, Sở chỉ huy Trung đoàn 45 của địch, Khu công chính thị xã, Sư đoàn 23. Trong đợt hoạt động sau tết, ta đánh 36 trận, làm chết và bị thương 950 tên địch. Ở các huyện nông thôn bộ đội huyện đánh vào quận lỵ Buôn Hồ, thị xã Cheo Reo, Lắk,…

Phát huy khí thế tiến công, ngày 23/8/1968, ta mở đợt tiến công thứ ba. Trong đợt này, lực lượng của tỉnh, huyện đánh 108 trận, loại khỏi vòng chiến đấu 964 tên địch.

Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân như một đòn sét đánh đối với đế quốc Mỹ và bọn tay sai ngụy quân, ngụy quyền. Các lực lượng vũ trang của tỉnh và bộ đội chủ lực đã đánh 442 trận, tiêu diệt 6.558 tên địch, phá hủy 309 xe quân sự,...

50 năm đã trôi qua nhưng ý nghĩa và bài học của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 vẫn còn nguyên vẹn giá trị: Đó là khát vọng về độc lập, tự do và hòa bình cho Tổ quốc, là niềm tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, là tinh thần độc lập tự chủ sáng tạo trong hoạch định đường lối và chỉ đạo chiến lược, là sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, là tinh thần đoàn kết quốc tế cao cả.

Ảnh tư liệu Bảo tàng Đắk Lắk

Phòng Truyền thông

 

 

 

 

Tin xem nhiều nhất

Đôi nét về văn hóa phi vật thể của người Êđê ở Đắk Lắk trong công cuộc đổi mới

Văn hoá phi vật thể gồm nhiều yếu tố cấu thành. Trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi chỉ đề cập ...

Kỷ niệm 40 năm chiến thắng Buôn Ma Thuột giải phóng tỉnh Đắk Lắk (10/3/1975 – 10/3/2015) Lực lượng vũ trang tỉnh Đắk Lắk tiến quân giải phóng quận Lạc Thiện (Lắk) “Sự kiện nhiều người ít biết đến”

Đại tá Phan Công Thí

Nguyên Chủ nhiệm Chính trị

Bộ chỉ  huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk

Thực hiện quyết ...

Quân và dân Đắk Lắk với cuộc tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám năm 1945

Đầu tháng 8/1945, ở Đắk Lắk, những yếu tố của thời kì tiền khởi nghĩa đã hình thành và bùng lên ...

Hoạt động trình diễn nghề thủ công truyền thống dân tộc tại Bảo tàng Đắk Lắk

Nghề thủ công truyền thống (đan lát, làm gốm, dệt thổ cẩm…) hay việc chế tác nhạc cụ rất phổ biến ...

Lớp tập huấn kỹ năng trình bày và kể chuyện trong khuôn khổ Photovoice tại Đắk Lắk

Từ ngày 17 - 20/3/2014, Viện Nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trường (iSEE) đã phối hợp với Bảo ...

Sưu tầm hiện vật liên quan đến hoạt động tàn phá rừng trái phép

Với diện tích 13.125 km2, Đắk Lắk là một Cao nguyên lớn xen lẫn những núi và thung lũng, kết quả ...

Công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ tài nguyên rừng tại Bảo tàng Đắk Lắk

Trong bối cảnh hiện nay, khi rừng và các tài nguyên rừng của Đắk Lắk ngày càng bị tàn phá nặng nề ...

Danh lam thắng cảnh

Danh lam thắng cảnh

KHÁCH SẠN GẦN BẢO TÀNG

Nhà hàng

Số lượt truy cập

000422730
Hôm nay
Trong tuần
Trong tháng
Tất cả
432
1567
6885
422730