Hát then trên cao nguyên Đắk Lắk

Hát then là một loại hình nghệ thuật,là món ăn tinh thần trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào dân tộc Tày, Nùng di cư vào cao nguyên Đắk Lắk. Nghệ thuật hát Then theo cư dân đã đóng góp thêm hương sắc cho cao nguyên, tạo nên một không gian văn hoá đa dạng và đặc sắc.

Hát then trong Lễ hội Văn hóa dân gian Việt Bắc (xã Ea Tam, huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk)

 

Then gắn với đời sống tâm linh và tín ngưỡng của người Tày - Nùng, góp phần làm nên bản sắc văn hóa của cộng đồng.Hát then là linh hồn cho các lễ nghi, lễ hội như: then giải hạn, then khai rượu, then kỳ yên, then cứu bệnh, then thượng thọ, then hợp hôn,…

Hát then trong Lễ hội Văn hóa dân gian Việt Bắc (xã Cư Êwi, huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk)

Về cơ bản, hát then ở mỗi vùng miền đều có cung quãng giống nhau nhưng về lời hát thì khác nhau để phù hợp với đặc điểm, phong tục của từng địa phương. Hát then bao giờ cũng phải đệm bằng đàn tính (tính tẩu - tên gọi có nguồn gốc từ người Tày Cao Bằng) kết hợp cùng chùm xóc nhạc.

Đàn tính là nhạc cụ được sử dụng trong các sinh hoạt nghi lễ then của người dân Tày, Nùng. Qua khảo sát số lượng đàn tính trong Lễ hội dân gian Việt Bắc năm 2013, 2016 và số lượng đàn tính của dân tộc Nùng vùng Ea Siên (Buôn Hồ) thì đàn tính có nhiều kích cỡ khác nhau. Những cái có bầu đàn to và cần đàn dài thì thường âm thanh vang to, khỏe. Loại có kích cỡ bầu đàn nhỏ, cần đàn ngắn thường có âm thanh cao, sáng. Chất liệu chính làm nên đàn tính thường có sẵn ở địa phương như quả bầu nậm làm bầu đàn, gỗ vông, lõi cây dâu rừng,… làm thân đàn. Cách chế tác thường bằng phương pháp thủ công. Chùm xóc nhạc là các vòng tròn đồng nhỏ cùng các quả chuông nhỏ, khi rung hoặc lắc, chúng tác động vào nhau phát ra âm thanh. 

Đàn tính

Lối hát trong then làlối hát đọc thơ, lối hát ngâm. Lời ca trong hát then được biểu đạt chủ yếu bằng ngôn ngữ Tày – Nùng và được truyền miệng từ thế hệ này qua thế hệ khác nên không giữ được nguyên bản. Trong mỗi đoạn hát đều có cốt truyện, nhiều câu chuyện mang tính thần thoại, yếu tố tâm linh. Nhìn chung, nội dung lời ca trong hát then mang tính ước lệ, phóng đại sự việc nhưng qua đó chứa đựng hàm ý, nó phản ánh tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng, ước mơ của con người.

Trên cao nguyên Đắk Lắk, hát then có nhiều biến đổi so với trước kia, ngoài các làn điệu then cổ thường được trình diễn ở các buổi lễ tín ngưỡng với các nghi thức nhất định đã xuất hiện nhiều làn điệu cải biên để thích ứng trong các buổi sinh hoạt văn hóa văn nghệ cộng đồng. Như vậy hát then không chỉ là một loại hình nghệ thuật dân gian quen thuộc của đồng bào dân tộc Tày, Nùng vùng núi phía Bắc mà đã theo chân những người con nơi đây vào vùng đất Đắk Lắk và trở nên quen thuộc đối với các dân tộc khác cùng sinh sống trên địa bàn.

Thông qua Lễ hội Văn hóa dân gian Việt Bắc được tổ chức hàng năm là cơ hội để đồng bào các dân tộc có cơ hội gặp gỡ giao lưu, hiểu biết hơn về loại hình nghệ thuật này.

Vào các dịp lễ, Bảo tàng Đắk Lắk tổ chức các hoạt động trải nghiệm để quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống nhằm nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy nó trong cuộc sống đương đại, góp phần làm nên sự đa dạng văn hóa trên vùng đất Tây Nguyên.

 Phòng Truyền thông

 

 

Danh lam thắng cảnh

Danh lam thắng cảnh

KHÁCH SẠN GẦN BẢO TÀNG

Nhà hàng

Số lượt truy cập

000369023
Hôm nay
Trong tuần
Trong tháng
Tất cả
184
340
7686
369023