Giới thiệu sưu tập “Dụng cụ săn bắt và thuần dưỡng voi rừng”

Sưu tập “Dụng cụ săn bắt và thuần dưỡng voi rừng” của Bảo tàng Đắk Lắk là một trong những sưu tập độc đáo mang tính đặc trưng của dân tộc Mnông sống trên địa bàn tỉnh. Sưu tập góp phần lưu giữ lại cho đời sau hình ảnh về một hoạt động kinh tế độc đáo - nghề săn bắt và thuần dưỡng voi rừng của người Mnông.

Với các tộc người cư trú trên dãy Trường Sơn, voi được coi là một trong những biểu tượng cho sự giàu sang, hùng mạnh của các gia đình. Con voi đã trở thành một biểu tượng văn hóa của tỉnh Đắk Lắk. Nếu trong sinh hoạt kinh tế truyền thống trước đây của người Mnông, đồng bào chỉ sử dụng voi để đi lại, buôn bán trao đổi, vận tải hàng hóa,… thì ngày nay con voi còn tham gia vào các sinh hoạt văn hóa cộng đồng ở Buôn Đôn, Ea Súp, Lắk, Buôn Ma Thuột,… với các tiết mục diễu hành voi, voi đá bóng, chạy đua, voi bơi qua sông,… Khách du lịch trong và ngoài nước tới Đắk Lắk sẽ được tham gia vào những hoạt động trải nghiệm lý thú như cưỡi voi vượt sông Sêrêpôk, băng qua hồ Lắk,… giúp cho du khách tìm hiểu những nét văn hóa đặc sắc nơi đây. Hiện nay voi Đắk Lắk đang giảm sút nhanh và nghiêm trọng về số lượng do nạn săn bắt bừa bãi. Voi bị lén lút bắn chết để lấy ngà, lấy lông đuôi. Trong tương lai không xa, voi Đắk Lắk sẽ chỉ còn trong trí nhớ, trong các câu chuyện kể. Mất voi là mất một phần tiềm năng và sẽ để lại những hụt hẫng trong sinh hoạt văn hóa dân gian của đồng bào dân tộc nơi đây.

Sưu tập gồm các dụng cụ phục vụ cho việc săn bắt, thuần dưỡng voi rừng và các lễ cúng cho voi của đồng bào Mnông. Cụ thể như sau:

Bộ dụng cụ dùng trong việc săn bắt và thuần dưỡng voi rừng gồm: Da trâu đệm lưng voi, gậy điều khiển, búa điều khiển, dây da buộc chân voi, cùm cổ có gai, dây da buộc cổ voi, dây treo cổ voi, cùm chân hình số 8, gậy xâu tai voi, dây đeo cổ voi, sào lùa thòng lọng vào chân voi, cùm cổ voi bằng mây, giỏ đựng thức ăn, đũa bếp, sừng trâu rừng để múc nước, búa tăng tốc, vỏ cây để lót trên lưng voi, bành voi, mái che bành voi. Có 02 bộ: Bộ thứ nhất(13 dụng cụ) củaông Y Đôn Êban, thôn trưởng Buôn Đôn, xã Krông Ana, huyện Ea Súp, sưu tầm ngày 06/3/1990; bộ thứ hai (17 dụng cụ) của ông Y Uôm Tla, buôn Trí, xã Krông Na, huyện Buôn Đôn, sưu tầm ngày 02/10/1996.

Bộ dụng cụ dùng trong lễ cúng voi gồm: Bát đựng lễ vật, vòng chuỗi, bát đồng, nồi đựng lễ vật. Bộ dụng cụ này của bà H’Xuân Mlô (Amĭ Khôn), chủ nhiệm Hợp tác xã Nông Lâm Nghiệp và dệt thổ cẩm Dham Bhu ở buôn Păm Lăm (Tp Buôn Ma Thuột). Bà đã đổi 04 tấm váy sa tanh để lấy bộ dụng cụ này của ông Y Nang Niê (Ama Kim) 79 tuổi, dân tộc Êđê ở buôn Adrơng, Čư Pơng, Krông Buk. Ngày 14/5/2008 bà H’Xuân Mlô bán lại cho Bảo tàng Đắk Lắk.

Bành voi của ông Y Đôn Êban, dân tộc Mnông ở buôn Trí, xã Krông Ana, huyện Buôn Đôn. Bảo tàng Đắk Lắk sưu tầm ngày 15/12/1997. Theo lời kể của chủ nhân hiện vật thì chiếc bành voi này từng chở bộ đội, đạn, lương thực qua sông Sêrêpốk phục vụ chiến dịch Xuân 1975 giải phóng thị xã Buôn Ma Thuột.

Mái che bành voi của bà Me Lĩnh (Bua Pau Knul), xã Krông Ana, huyện Buôn Đôn. Theo lời kể của bà Me Lĩnh, mái che này có từ thời ông cụ tức ông Khun Ju Nốp để lại cho người cháu là mẹ của ông Y Keo Knul (Ma Khăm Súc). Sau khi ông Y Keo Knul mất đã để lại cho người con gái là bà Me Lĩnh. Ngày 15/4/2003 Bảo tàng Đắk Lắk sưu tầm, lưu giữ và trưng bày.

Hai quả chuông đeo cổ voi của ông Ama Công (Y Prông Êban), bố của bà Me Lĩnh. Ông đã mua 2 quả chuông này để làm kỷ niệm một thời làm gru săn voi của mình. Theo ông, chuông này được đeo vào cổ voi để khi nghe tiếng chuông người ta biết được con voi đang ở đâu, có gặp chuyện gì hay không. Bảo tàng Đắk Lắk sưu tầm 15/4/2003.

Sưu tập “Dụng cụ săn bắt và thuần dưỡng voi rừng” bước đầu cung cấp những thông tin, tư liệu nhằm tái hiện một bức tranh toàn cảnh về hoạt động kinh tế độc đáo đã từng tồn tại xưa kia ở Buôn Đôn - Đắk Lắk. Sưu tập có thể cung cấp nhiều thông tin bổ ích cho các nhà dân tộc học, các nhà nghiên cứu và sự tìm hiểu một cách có hệ thống của du khách đến với Bảo tàng nhằm góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của các hiện vật săn bắt và thuần dưỡng voi rừng nói riêng, hiện vật dân tộc học và bản sắc của dân tộc Mnông nói chung.

Phòng Truyền thông

 

 

 

Danh lam thắng cảnh

Danh lam thắng cảnh

KHÁCH SẠN GẦN BẢO TÀNG

Nhà hàng

Số lượt truy cập

000410782
Hôm nay
Trong tuần
Trong tháng
Tất cả
802
3552
7306
410782